Chuyện cũ về hai con phố bên hồ Hoàn Kiếm

1. Phía ngọn cây bên trái là đỉnh Tháp Bút

Phía ngọn cây bên trái là đỉnh Tháp Bút

Phía ngọn cây bên trái là đỉnh Tháp Bút

Thoạt nhìn vào tấm ảnh này (1) khó nhận ra đó là địa điểm trên bản đồ Hà Nội. Tuy nhiên dòng chữ “Francis Garnier” là tên của viên sĩ quan Pháp đã đóng một vai trò rất tích cực trong việc xâm chiếm Hà Nội và đã tử thương trong trận Cầu Giấy lần thứ nhất khi đụng độ với quân Cờ Đen.

Đương nhiên, giới thực dân coi đây là một người hùng trong giai đoạn chinh phục thuộc địa nói chung, Hà Nội nói riêng và cùng với một viên sĩ quan khác cũng bị tử thương tại tại Cầu Giấy trong một trận đánh khác sau đó. Nhân vật thứ hai là Henri Rivière.

Vì vậy cả 2 nhân vật này đều được chính quyền thực dân đặt tên cho 2 con đường hình thành thuộc loại sớm nhất của Hà Nội, đó là con đường ven hồ Hoàn Kiếm và con đường song song ngang qua Phủ Thống sứ, khách sạn Metropole…
2. Cột ống khói phía xa là Nhà đèn Bờ Hồ

Cột ống khói phía xa là Nhà đèn Bờ Hồ

Cột ống khói phía xa là Nhà đèn Bờ Hồ

Hai con đường ấy sau khi Nhật đảo chính Pháp (9/3/1945) đã được thị trưởng Hà Nội của Chính phủ Trần Trọng Kim lúc đó là bác sĩ Trần Văn Lai ký văn bản đổi tên thành 2 vị anh hùng của dân tộc ta là Đinh Tiên Hoàng và Ngô Quyền.

Nếu trên tấm ảnh 1 ta còn nhận ra trên ngọn cây phía hồ nhô lên đỉnh Tháp Bút của Án sát Nguyễn Văn Siêu dựng bên cửa Đền Ngọc Sơn, thì được đối chứng với tấm ảnh thứ 2 chụp quán “Café de Paris” phía sau lưng là Nhà Thờ lớn bên kia hồ thì ta có thể định vị người bấm máy đã hướng ống kính về phía Vườn hoa Paul Bert (nay là Lý Thái Tổ), toà thị chính và phía xa hơn là Nhà máy đèn Bờ Hồ mà bức ảnh thứ 3 làm rõ hơn.
3. Quán Cà phê mang tên kinh đô nước Pháp

Quán Cà phê mang tên kinh đô nước Pháp

Quán Cà phê mang tên kinh đô nước Pháp

Những lá cờ tam tài và dòng người đi lại dưới lòng đường khiến ta đoán rằng ảnh chụp vào dịp Hội Chánh trung (tức là kỷ niệm Quốc khánh Pháp) còn Hội Đình chiến thì phải sau năm 1918 mới tổ chức và chắc chắn tấm ảnh đã được chụp trước đó, có thể là cuối thế kỷ XIX sau khi Hà Nội đã thành nhượng địa của Pháp (1888) và khu vực đầu tiên được sửa sang chính là vành đai quanh Hồ Hoàn Kiếm, hoàn thành vào giao thừa 1893. Việc giải toả quanh hồ này đã được Công sứ Bonnal đề xuất từ năm 1884.

Để thực hiện việc này, nhiều vụ cháy đã bùng phát quanh Hồ Gươm để “thanh toán” những khu nhà lá, để chính quyền thực dân quy hoạch lại không gian một công viên công cộng và xây hạ tầng đường xá, cống rãnh, lắp đèn chiếu sáng công cộng. Về sau ngay quán cà phê bên hồ cũng bị dẹp bỏ trên nguyên tắc không xây bất kỳ công trình nào bên hồ. Và vi phạm duy nhất là việc xây nhà Thuỷ Tạ vào cuối những năm 1930 đầu 1940. Tuy nhiên công trình vi phạm duy nhất này lại là một kiến trúc đẹp.

Dương Trung Quốc
(Báo KH&ĐS)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: